A CORUÑA | A memoria histórica recupérase este mes de febreiro na Coruña. A Asociación veciñal Oza Gaiteira Os Castros presentou unha programación especial para reivindicar a figura de Xosé Velo, un home que, malia ser protagonista de fitos fundamentais da resistencia contra a ditadura, segue a ser un "recordo borroso" para moitos. Os actos terán como epicentro o Forum Metropolitano, nun esforzo por achegar o seu legado ás novas xeracións.

Unha estrea agardada e unha viaxe biográfica

O vindeiro 2 de febreiro de 2026, ás 19:00 horas, o Forum Metropolitano acollerá a estrea do documental sobre Xosé Velo. A peza audiovisual mergúllase na vida deste celanovés universal que dedicou a súa existencia á causa galeguista e á loita pola liberdade.

De forma complementaria, o mesmo espazo inaugurará unha exposición biográfica que percorrerá os fitos máis sobranceiros da súa traxectoria. A mostra permanecerá aberta ao público do 2 ao 21 de febreiro, ofrecendo unha oportunidade única para descubrir o perfil humano e político dun home que non encaixaba en moldes establecidos.

O home que non foi "animal de rebaño"

Definido como un animal político, Xosé Velo fuxiu sempre de ser un "animal de rebaño". Aínda que a súa vida orbitou arredor do galeguismo desde a súa mocidade, sempre priorizou a súa propia conciencia e instinto por riba das directrices de calquera organización. Esta independencia de criterio fixo que non deixase herdeiros políticos directos, o que explica, en parte, por que a súa figura é hoxe semidescoñecida para a xeración intermedia e case un misterio para os máis novos.

A súa biografía é a dun loitador incansable que viviu na primeira liña da República, a guerra e a resistencia antifranquista, tanto no interior como no exilio. O seu nome quedará para sempre ligado ao histórico secuestro do transatlántico Santa María, un episodio de repercusión mundial que puxo en xaque ao réxime de Franco.

Un escritor entre a urxencia e a poesía

Máis alá da súa faceta militante, a exposición tamén pon o foco na súa obra escrita, a miúdo esquecida. Velo nunca buscou unha carreira literaria profesional, pero xamais deixou de escribir. A súa produción abarcou:

• Poesía e ensaio.
• Artigos de opinión e discursos.
• Prólogos e unha extensa correspondencia.

Os seus textos, movidos moitas veces pola urxencia histórica de cada momento, agochan tamén esa "estraña música" que o acompañou desde a súa infancia en Celanova. Con esta iniciativa, Oza Gaiteira Os Castros quere que esa música volva soar con forza na Coruña.